در اجلاس فوقالعاده کمیته حفاظت از محیط زیست دریایی (MEPC-ES) سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO)، تصویب چارچوب جهانی مالیات بر کربن به دلیل اختلافات رویهای و عدم اجماع، تا سال آینده به تعویق افتاد و این تصمیم فرصتی راهبردی برای کشورهای عضو، از جمله ایران، فراهم کرد تا مواضع خود را تقویت کنند.
روند مذاکرات در این نشست یکی از چالشبرانگیزترین جلسات اخیر IMO بود، جایی که بحثها از محتوای فنی به درگیریهای رویهای تغییر جهت داد. سه پیشنهاد کلیدی همزمان مطرح شد: پیشنهاد آمریکا برای تعلیق موقت جلسه جهت مشورت، پیشنهاد عربستان سعودی برای تعویق رأیگیری نهایی، و پیشنهاد برزیل برای رأیگیری فوری بر روی متن اصلی چارچوب مالیات کربن. اختلافات بر سر اولویت این پیشنهادها، بر اساس تفسیرهای متفاوت از قوانین داخلی IMO مانند Rule 30 و Rule 31، جلسه را به بنبست کشاند و اداره نشست را با آشفتگی همراه کرد.
مواضع کشورهای کلیدی در این اجلاس برجسته بود. ایالات متحده و عربستان سعودی بر لزوم شفافیت و رأیگیری علنی تأکید داشتند، در حالی که سنگاپور و برزیل خواستار تعویق تصمیمگیری برای ایجاد فرصت اجماع بیشتر بودند. دانمارک با استناد به Rule 31، اولویت بررسی پیشنهاد تعویق را برجسته کرد. دبیرکل IMO نیز بر حفظ روح همکاری و شفافیت تأکید نمود و از انتقادات برخی اعضا ابراز ناراحتی کرد. همچنین، کنیا درخواست ثبت رسمی حضور خود در گروه کاری مرتبط را مطرح کرد.
از منظر تحلیلی، این تعویق نشاندهنده تعارض میان نیاز به سرعت در سیاستگذاریهای زیستمحیطی و الزام اجماع چندجانبه است، به ویژه در حوزه کربنزدایی حملونقل دریایی که اهمیت راهبردی جهانی دارد. با وجود این تأخیر، اکثریت اعضا همچنان بر پیشبرد هدف «کربن صفر» تا میانه دهه آینده متمرکز هستند و این فرآیند را به عنوان گامی ضروری برای دستیابی به اهداف بلندمدت میبینند.
برای جمهوری اسلامی ایران، این تعویق یک فرصت یکساله راهبردی ایجاد کرده است تا مواضع خود را در برابر چارچوب نهایی مالیات کربن تقویت کند. این دوره انتقال نیازمند هماهنگی میان ارگانهای بالادستی و نهادهای تخصصی کشور است تا موضعی منسجم، فنی و قابل دفاع تدوین شود.
نقش ارگانهای دریایی و انجمنهای تخصصی مانند انجمن مهندسی دریایی ایران در این فرآیند نیز، از آمادهسازی دادههای فنی و ارزیابی آثار اقتصادی گرفته تا تطبیق با مقررات بینالمللی حیاتی می باشد.
این فعالیتها میتواند سهم ایران را در گفتوگوهای آینده IMO و مسیر جهانی حملونقل سبز تعیین کند.
